Κυριακή, 5 Απριλίου 2020

Η ιστορία , η μορφολογία , ο βιολογικός ρόλος του ποταμού Αλιάκμονα

      

Ο ποταμός Αλιάκμονας 

Ο ποταμός Αλιάκμονας πηγή ζωής για ολόκληρη την Ημαθία, απλώνεται δαμασμένος πια εδώ και δεκαετίες σχηματίζοντας μια πανέμορφη φυσική κοιλάδα στα σύνορα με τον νομό Κοζάνης. Χάρη στο ποτάμι στην περιοχή έχει αναπτυχθεί το ενεργειακό φράγμα της Σφηκιάς, αξιοποιώντας ένα μέρος του υδροδυναμικού του δήμου και κατ επέκταση του Νομού. Το ποτάμι είναι πανάρχαιο, όπως και το όνομα του. Το όνομα Αλιάκμονας είναι σύνθετο και προέρχεται από το άλς (άλας, θάλασσα) και από το ακμών (αμόνι). 


Σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία ο ποτάμιος θεός Αλιάκμονας ήταν γιός του Ωκεανού και της Τηθύς Ο Ωκεανός ήταν ένας τεράστιος ποταμός που περιέβαλλε τη γη από παντού. Η δε Τηθύς ήταν μία από τις Τιτανίδες, κόρη του Ουρανού και της Γης. Υπάρχει και άλλη εκδοχή κατά την οποία πατέρας του Αλιάκμονα ήταν ο βασιλιάς της Θράκης, ο Παλαιστίνος και μητέρα του η Πιερίδα, που ήταν μία από τις εννιά θνητές κόρες του βασιλιά της Πιερίας, Πίερου και της Ευδίππης. Ο Παλαιστίνος αγαπούσε πολύ το γιο του, τον Αλιάκμονα. Όταν έμαθε το φόνο του (Αλιάκμονα) σε κάποια μάχη, έπεσε στον ποταμό Κονασό που μετονομάστηκε Παλαιστίνος (σήμερα Στρυμόνας). Ακόμα, υπάρχει μια αρχαία παράδοση που λέει ότι όσα πρόβατα έπιναν νερό από τον Αλιάκμονα, άλλαζαν χρώμα και γίνονταν λευκά. Η παράδοση αυτή επιβεβαιώνεται από μια καταγραφή του Λατίνου συγγραφέα Πλίνιου (23-79 μ.Χ.), που μεταφρασμένη από τα λατινικά, λέει: «Ωσαύτως εν Μακεδονία, όσοι θέλουσι να έχωσι πρόβατα λευκά άγουσιν εις τον Αλιάκμονα, όσοι δε μέλανα εις τον Αξιόν». Ακόμα, ο Αλιάκμονας συνδέθηκε με τις επαναστάσεις στη Μακεδονία(1821), όπως με το Μακεδονικό Αγώνα (1904-1908), την απελευθέρωση της Βέροιας (1912) από τον τουρκικό ζυγό, και με την αντίσταση (1941-1944) κατά των δυνάμεων κατοχής (Γερμανών – Ιταλών).


Αλιάκμονας-Μορφολογία
Οι χιονισμένες κορυφές της Πίνδου και πιο συγκεκριμένα τα βουνά Βέρνο (ή Γράμμος) και Βόιο είναι η Μάνα που γεννά και τρέφει το μεγαλύτερο σε μήκος, καθαρά Ελληνικό ποταμό, τον Αλιάκμονα. 
Σε μια διαδρομή ανάμεσα σε βουνά, χαράδρες, κοιλάδες προσπαθεί να βρει διέξοδο. Συναντά ρυάκια, χείμαρρους, παραποτάμους, συγκεντρώνει νερά από την Καστοριά, τα Γρεβενά, την Κοζάνη, τη Φλώρινα, την Ημαθία και την Πέλλα για να φτάσουν όλα μαζί στο προορισμό τους που είναι η θάλασσα.


Κάθε ποτάμι τρέχει-τρέχει να συναντήσει μια λίμνη ή μια θάλασσα. Έτσι και το δικό μας ποτάμι "ο Αλιάκμονας" μετά από μια διαδρομή 297 χιλιόμετρα και μέση ετήσια απορροή 2.030.000.000 κυβ. μέτρα, φτάνει στο Θερμαϊκό Κόλπο. 



Η κοίτη του σήμερα δεν είναι σ' όλη τη διαδρομή του φυσική. Αμμοληψίες κατά μήκος του ποταμού και μεγαλεπήβολα έργα έρχονται να διαμορφώσουν το φυσικό τοπίο για να εξυπηρετήσουν τις ανθρώπινες ανάγκες. Φράγματα περιορίζουν το νερό και δημιουργούν τεχνητές λίμνες. Έργα, που αποτρέπουν τις πλημμύρες, κρατούν το νερό ώστε να χρησιμοποιηθεί για άρδευση σε χρονική περίοδο που τα νερά είναι λιγοστά και ακόμη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.




Αλιάκμονας-Ο βιολογικός του ρόλος
Ποιες όμως μπορεί να είναι πράγματι οι αξίες ενός ποταμού;
Γιατί άραγε οι άνθρωποι από τις πρώτες κιόλας κοινωνίες διάλεγαν να κάνουν τους οικισμούς τους κοντά σε ένα ποτάμι;
Τι είναι αυτό που τραβά τον άνθρωπο να προσεγγίσει το ποτάμι και να προσπαθεί να το δαμάσει;
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η σπουδαιότερη αξία ενός ποταμού είναι η βιολογική. Κάθε ποτάμι φυσικό έχει ζωή. Υδρόβια και παρόχθια. 
Πολλά είδη ψαριών, υδρόβιων φυτών ακόμη και μικροοργανισμών ζουν μέσα στο ποτάμι. Στην ευρύτερη περιοχή συναντάμε φυτά, δένδρα και πολλά ζώα.


Στον Αλιάκμονα βρέθηκαν 35 περίπου είδη ψαριών, από αυτά γύρω στα 30 είναι αυτόχθονα και τα υπόλοιπα εισαγόμενα με την ανθρώπινη επέμβαση. Πολλά από αυτά θεωρούνται σπάνια και ένα, το μαυροτσιρώνι, δε ζει πουθενά αλλού στο κόσμο, είναι δηλαδή ενδημικό. Από αυτά τα είδη των ψαριών τα περισσότερα δεν έχουν εμπορική αξία, παρά μόνο βιολογική για να στηρίζουν την τροφική αλυσίδα.


Από τα ψάρια που συναντάμε στον Αλιάκμονα είναι το γριβάδι, ο γουλιανός, ο κέφαλος, η μπριάνα, πεταλούδες, καραβίδες, ο σολομός που δηλώνει πως τα νερά του ποταμού είναι ακόμη καθαρά κ.α. Στις εκβολές θα συναντήσουμε λίγα χέλια, τα οποία δεν μπορούν να μεταναστεύσουν, επειδή εμποδίζονται από τα φράγματα!
Για τους ερασιτέχνες ψαράδες έχει εμπλουτιστεί ο ποταμός από πέστροφα εισαγόμενη επειδή δε γεννά φυσιολογικά και έτσι δεν υπάρχει κίνδυνος διαταραχής του οικοσυστήματος του ποταμού. Ας σημειωθεί ότι ο Αλιάκμονας δεν είχε ποτέ πέστροφα.


Η βλάστηση στην παραποτάμια περιοχή εξαρτάται κάθε φορά από την σύσταση του εδάφους, το ποσοστό του νερού ή του αλατιού και το υψόμετρο. Έτσι η βλάστηση χωρίζεται σε διαφορετικές ζώνες. Ξεκινώντας από τα ψηλότερα προς τα χαμηλότερα συναντάμε πεύκα και έλατα, καστανιές, δρυς, κέδρα, πουρνάρια, κουμαριές, φράξο, σφενδάμια, πλατάνια, ιτιές, ποώδη βλάστηση, καλαμιές, βούρλα, αλμυρίθρες και άλλα. Έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα πάνω από 500 είδη φυτών.


Πολλά είδη πουλιών έχουν παρατηρηθεί στην περιοχή. Εντυπωσιακά πουλιά αξιοποιούν την περιοχή για να φιλοξενηθούν είτε να ξεχειμωνιάσουν, όπως είναι οι πάπιες, είτε να ξεκουραστούν στο μακρύ μεταναστευτικό τους ταξίδι. Παρατηρήθηκαν 215 είδη πουλιών, από τα οποία το 1/3 περίπου φωλιάζει στην περιοχή. Πάνω από 10% των πουλιών κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Ανάμεσα τους, ο αργυροπελεκάνος και η λεπτομύτα, που θεωρούνται από τα πιο σπάνια πουλιά στον κόσμο. Σημαντικό είναι ότι 27 σπάνια και προστατευόμενα είδη πουλιών φωλιάζουν στην περιοχή, όπως ο πορφυροτσικνιάς, είδος ερωδιού.


Από τα θηλαστικά υπολογίζεται άτι φιλοξενούνται στην περιοχή 17 είδη, ανάμεσα τους πολλές αλεπούδες, λαγοί, αγριογούρουνα. Αξιοπρόσεκτα είναι η Βίδρα, το τσακάλι, η αγριόγατα, ο λύκος και το ζαρκάδι, που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Ακόμη 15 είδη ερπετών και 7 αμφίβια έρχονται να συμπληρώσουν την τροφική αλυσίδα του υδρότοπου της περιοχής του Αλιάκμονα.


Η ανάγκη για ύδρευση και άρδευση ώθησε τον άνθρωπο να δημιουργήσει πολλές μικρές κοινωνίες γύρω από το υγρό αυτό στοιχείο, τον Αλιάκμονα. Οι πρώτοι οικισμοί χρονολογούνται στην νεολιθική εποχή. Παλιότερα, κυριότερη ασχολία των κατοίκων αυτών ήταν η γεωργία και η κτηνοτροφία. Η αλιεία ερχόταν να συμπληρώσει την καθημερινή επιβίωση τους.  Η παραλίμνια έκταση στην περιοχή του Αλιάκμονα αποτελεί περιοχή του Δικτύου Natura 2000 (GR1210002).


Στο Δέλτα του ποταμού συναντάμε αλμυρά έλη, βάλτους με γλυκό νερό, αλίπεδα και εκτεταμένα λασποτόπια. Στο νότιο τμήμα του ποταμού, στην περιοχή Αγαθούπολης, βρίσκεται το πιο σημαντικό έλος της περιοχής.
Στην περιοχή συναντάμε μεγάλη ποικιλία από φυτά και ζώα και σπάνια είδη πουλιών. Οι εκβολές των ποταμών Αξιού, Γαλλικού, Λουδία, Αλιάκμονα, καθώς και η λιμνοθάλασσα της Αλυκής Κίτρους συνθέτουν ένα πολύτιμο τοπίο, το οποίο αποτελεί Υγρότοπο με Διεθνή Σημασία της Σύμβασης Ραμσάρ και Περιοχή Ειδικής Προστασίας της Ορνιθοπανίδας με βάση την Κοινοτική Οδηγία 79/409. 


ΠΗΓΗ:https://discoververia.gr/ , grevena.tripod.com/aliakmonas1.htm , omathia1.com ,imathia1.gr ,youtube.com

Τρίτη, 10 Μαρτίου 2020

Ένα διαδραστικό διαδυκτιακό ντοκιμαντέρ "Ταξίδι στον Αξιό"


Ένα «εισιτήριο» για ένα διαδραστικό ταξίδι στην προστατευόμενη περιοχή του ποταμού Αξιού μπορεί να βγάλει ο χρήστης του διαδικτύου στην ιστοθέση www.taxidistonaxio.gr. Το «Ταξίδι στον Αξιό» είναι ένα από τα πρώτα διαδικτυακά διαδραστικά ντοκιμαντέρ που έχουν δημιουργηθεί στην Ελλάδα, συνδυάζοντας εικόνες, βίντεο, ήχους, κείμενο και υπερσυνδέσμους σε ένα έργο που έχει στόχο να συστήσει στο κοινό μια περιοχή πολύ μεγάλης σημασίας για τη βιοποικιλότητα -αλλά και για τους ανθρώπους-, αλλά και να αγγίξει τα αντανακλαστικά του για την ανάγκη προστασίας της περιοχής.



Σύμφωνα με το «σενάριο» ο χρήστης του διαδικτύου αναλαμβάνει το ρόλο του δημοσιογράφου που εξερευνά την περιοχή για να ανακαλύψει θέματα που θα ενδιαφέρουν το κοινό της εφημερίδας του. Πέρα από αυτό το φανταστικό σενάριο, που εισάγει τον χρήστη σε ένα παιχνίδι ανακάλυψης, όλες οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο διαδραστικό ντοκιμαντέρ, και τα πρόσωπα που παρουσιάζονται, είναι αληθινά.    




Ο χρήστης βλέπει να ξεδιπλώνονται μπροστά του τοπία εξαιρετικής ομορφιάς από περιοχές απρόσιτες στον περισσότερο κόσμο, παρότι πρόκειται για έναν τόπο που βρίσκεται τόσο κοντά στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Μεταξύ των προσφερόμενων πληροφοριών, μπορεί να επιλέξει αυτές που τον ενδιαφέρουν περισσότερο, να δει ολόκληρο το έργο ή μέρος αυτού και να επιστρέψει, εάν θέλει, για να δει το υπόλοιπο.


Το «Ταξίδι στον Αξιό» δημιουργήθηκε από την μεταπτυχιακή φοιτήτρια της Σχολής Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ, Λία Παπαδράγκα, σε συνεργασία με την εταιρεία παραγωγής της Θεσσαλονίκης artcut film & video productions.



Το διαδραστικό ντοκιμαντέρ

Το διαδραστικό ντοκιμαντέρ είναι ένα νέο είδος πολυμεσικής αφήγησης, η γένεση του οποίου συνδέεται με τις ταχύτατες αλλαγές στον τομέα της τεχνολογίας και του διαδικτύου που έχουν επηρεάσει θεμελιακά τον τομέα της οπτικο-ακουστικής παραγωγής. Στο πλαίσιο της νέας συμμετοχικής, διαδραστικής κουλτούρας που έχει φέρει η εξέλιξη των Νέων Μέσων, τα έργα του είδους αυτού στοχεύουν να εξυπηρετήσουν πολλαπλές ανάγκες, όπως είναι η ανάγκη για μάθηση, αλλά ταυτόχρονα για διασκέδαση μέσω του παιχνιδιού, αλλά και για διαμοιρασμό της πληροφορίας. Σε πολλές χώρες του εξωτερικού, και κυρίως στην Γαλλία και τον Καναδά, τα τελευταία χρόνια σημειώνεται μία έκρηξη σχετικών παραγωγών.


ΠΗΓΗ:greenagenda.gr

Κυριακή, 23 Φεβρουαρίου 2020

Νερά , Πηγές , Υγρότοποι της Σαμοθράκης -Wings of Samothraki Nτοκιμαντέρ

Η Σαμοθράκη είναι πλούσια σε νερά, εκατοντάδες μικρά ρυάκια και ποταμάκια, με γάργαρα νερά που έρχονται από το όρος Σάος και κυλούν ορμητικά προς την θάλασσα. Πλήθος πηγών, οι οποίες, κατεβαίνοντας ακτινωτά από το βουνό, σχηματίζουν κλιμακωτά καταρράκτες και τις περίφημες «βάθρες», δηλαδή φυσικές πισίνες μέσα στα ανοιχτόχρωμα βράχια. Φημισμένες είναι οι βάθρες του ποταμού Τσιβδογιάννη, κοντά στα Θερμά, από όπου ξεκινά και η ανάβαση στο όρος Φεγγάρι.


Τα μικρά και μεγάλα ρυάκια σχηματίζουν επίσης πολλούς καταρράκτες, το μεγαλύτερο ρέμα του νησιού είναι ο "Φονιάς" με ψηλότερο καταρράκτη του την "Κλείδωση" ύψους 35 μέτρων. Άλλοι καταρράκτες είναι: της "Κακιάς Πλάκας", της "Καρυάς" κ.α. Όμορφους καταρράκτες προσφέρουν ακόμη και τα ρυάκια του Ξηροποτάμου, του Καραγιαννάκη, ο Κρεμαστός, το Γυάλι, ο Άγκιστρος, της Πλατιάς και του Αράπη. Οι θερμές θειούχες ιαματικές πηγές, κατακλύζονταν για λουτροθεραπεία τα καλοκαίρια απ' τα βυζαντινά τουλάχιστον χρόνια και βρίσκονται στο βόρειο μέρος του νησιού στο χωριό Θερμα.


Κατά μήκος της βόρειας ακτής αλλά και της νότιας σχηματίζονται πολλοί παράκτιοι εποχιακοί υγρότοποι, πολύτιμοι σταθμοί για την μετανάστευση πουλιών όπως οι πελαργοί Coconia ciconia, σταχτοτσικνιάδες Ardea cinerea, καλαμοκανάδες Himantopus himantopus, στρειδοφάγοι Haematopus ostralegus και πολλά άλλα είδη. Εδώ τα μεταναστευτικά πουλιά σταματούν σε μικρές ομάδες για να ξεκουραστούν και να τραφούν πριν συνεχίσουν το ταξίδι τους. Τον χειμώνα οι μικροί υγρότοποι φιλοξενούν νερόκοτες, φαλαρίδες, αφρόπαπιες, βουτόπαπιες και βουβόκυκνους. Γύρω από το νερό συγκεντρώνονται λιβελλούλες, νεροχελώνες και ζάμπες. 


Ο πιο χαρακτηριστικός τέτοιος υγρότοπος είναι η Βδελολίμνη που σχηματίζεται στις εκβολές του Φονιά. Είναι μια ρηχή λίμνη δίπλα στην θάλασσα που καλύπτεται στο μεγαλύτερο μέρος της από δάσος σκλήθρου Alnus glutinosa, είδος που σπάνια βρίσκει κανείς στα νησιά του Αιγαίου. Ενδιαφέρον για τους παρατηρητές πουλιών έχει και η Λιμνοθάλασσα του Αγ. Αντρέα κοντά στην Καμαριώτισσα. Στα παρόχθια δάση αν κάποιος είναι τυχερός μπορεί να παρατηρήσει την αλκυόνη Αlcedo atthis, το σαϊνι Accipiter brevipes, αλλά σίγουρα ακόμα και οι λιγότερο παρατηρητικοί θα προσέξουν τους δενδρογέρακες Falco subbutueo που σχίζουν τον αέρα κάθε απόγευμα καθώς κυνηγούν.


Το νησί χαρακτηρίζεται για την αφθονία των επιφανειακών υδάτων που το χειμώνα κατεβαίνουν ορμητικά από τα χειμαρρικά ρέματα προς τη θάλασσα, ενώ το καλοκαίρι κατεβαίνουν ήπια, δημιουργώντας μικρούς και μεγάλους καταρράκτες στα απότομα σημεία των κοιτών που χύνονται σε μικρές και μεγάλες λίμνες που σχηματίζονται στις πολυάριθμες λεκάνες των κοιτών. Η συνολική έκταση που καταλαμβάνουν τα επιφανειακά νερά ανέρχεται στο 2,8 % της συνολικής έκτασης του νησιού.



Οι σημαντικότεροι υγρότοποι της Σαμοθράκης από τη βάση δεδομένων του Υγροτοπίου  , είναι το εργαλείο διαχείρισης των νησιώτικων υγροτόπων του WWF Ελλάς .




SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου

Η εκβολή του χειμάρρου Βάτου δεν είναι προσβάσιμη με δρόμο από τη στεριά. Προσεγγίζεται μόνο με σκάφος και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 17 χλμ. μακριά από το λιμάνι Καμαριώτισσα της νήσου Σαμοθράκη. Όλος ο ποταμός είχε περιληφθεί στην απογραφή του ΕΚΒΥ με κωδικό GR111011000 φαίνεται ότι υπάρχει απλώς η εκβολή ενός χειμάρρου στη θάλασσα, χωρίς καθόλου υγροτοπική βλάστηση, σε πετρώδη και βοτσαλώδη χαλαρά υποστρώματα. Ανάμεσα στο χαλαρό υπόστρωμα κάποιες φορές σε κοιλότητες φαίνεται επιφανειακό νερό, κυρίως θαλασσινό αλλά που δεν αποκλείεται να περιέχει και εκφορτίσεις υπόγειων νερών. Ο υγρότοπος βρίσκεται εντός των ορίων Ζώνης Ειδικής Προστασίας (GR1110012) και Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά (Πορτόλου και συν. 2009) ενώ προστατεύεται από το Π.Δ. των μικρών νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας (ΦΕΚ 229/ΑΑΠ/2012).


SAT002 - Εκβολή ρύακα Φονιά

Ο ρύακας Φονιάς και η εκβολή του βρίσκονται 11,3 χλμ.Α-ΒΑ της Χώρας στη νήσο Σαμοθράκη. Πρόκειται στην ουσία για δύο εκβολές σε απόσταση μερικών μέτρων η μια από την άλλη καθώς ο ρύακας αυτός που είναι μόνιμης ροής, χωρίζεται σε δυο λίγο πριν από την εκβολή του. Και οι δυο εκβολές έχουν ελάχιστη καθαρά υγροτοπική βλάστηση σε χαλικώδες υπόστρωμα. Η παρόχθια ζώνη είναι κατάφυτη με πλατάνια Platanus orientalis και φτέρες Pteridium aquilinum. Είναι στα όρια αυτού που εννοούμε ως υγρότοπο στην παρούσα απογραφή. Οι κύριοι τύποι οικότοπων είναι ο 92C0-Δάση πλατάνου της Ανατολής (Platanion orientalis) και 91Ε0* - Υπολειμματικά αλλουβιακά δάση (Αlnion glutinoso-incanae). Η αξία του υγρότοπου είναι κυρίως ως ενδιαίτημα άγριων ζώων και φυτών και υδρευτική για το πότισμα κτηνοτροφικών ζώων. Η κύρια δραστηριότητα στον υγρότοπο είναι το πότισμα και το στάλισμα κτηνοτροφικών ζώων ενώ στη λεκάνη απορροής του που καλύπτεται σχεδόν αποκλειστικά από φυσική δενδρώδη και θαμνώδη βλάστηση είναι επίσης η βόσκηση μικρών κτηνοτροφικών ζώων. Ανάντη της εκβολής υπάρχει οργανωμένος χώρος αναψυχής και κατά μήκος του ρύακα περιπατητική διαδρομή. Ο υγρότοπος βρίσκεται εντός των ορίων Ειδικής Ζώνης Διατήρησης (GR1110004), Ζώνης Ειδικής Προστασίας (GR1110012) και Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά (Πορτόλου και συν. 2009) ενώ προστατεύεται από το Π.Δ. των μικρών νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας (ΦΕΚ 229/ΑΑΠ/2012). Επιπλέον τμήμα του βρίσκεται εντός του αρχαιολογικού χώρου Φονιά (ΦΕΚ 355/Β/1994). (Επιτόπια συλλογή δεδομένων: 6/2005. Απογραφέας:Γ. Κατσαδωράκης).


SAT003 - Λιμνοθάλασσα Αγίου Ανδρέα

Η λιμνοθάλασσα Αγίου Αντρέα βρίσκεται περίπου 1,8 χλμ. δυτικά - νοτιοδυτικά της Καμαριώτισσας, του Δήμου Σαμοθράκης. Περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς για τους υγρότοπους του Αιγαίου (Κατσαδωράκης & Παραγκαμιάν 2007). Οι ντόπιοι την ονομάζουν "το (ν)ταλιάνι". Είναι φυσικός υγρότοπος που δημιουργήθηκε στο παρελθόν με τη δημιουργία αναχώματος από βότσαλα περιμετρικά φυσικής κοιλότητας και απέκτησε χαρακτηριστικά λιμνοθάλασσας. Αργότερα το φυσικό ανάχωμα ενισχύθηκε με επιπλέον υλικό. Πρόκειται για οικότοπο προτεραιότητας 1150* - Παράκτιες λιμνοθάλασσες της 92/43. Είναι δημόσια έκταση που εκμισθωνόταν από τη νομαρχία σε συνεταιρισμό αλιέων μέχρι το 1990. Παλιότερα είχε δυο μπούκες - διαύλους επικοινωνίας με τη θάλασσα - εκ των οποίων η βόρεια έκλεινε περιοδικά από βότσαλα που μετέφεραν τα κύματα. Σήμερα η επικοινωνία της με τη θάλασσα μέσω διαύλου έχει πλέον μπλοκαριστεί από όγκους αδρανών υλικών και βότσαλων, συσσωρευμένων από τον ισχυρό κυματισμό λόγω βοριάδων. Στα νότια όρια υπάρχουν ενδείξεις ότι εισέρχονται γλυκά νερά από τον υπόγειο υδροφορέα. Δεν έχει πια αλιευτική δραστηριότητα όπως στο παρελθόν και πιθανώς δεν υπάρχουν πια ψάρια μια και δεν έχει άμεση επικοινωνία με τη θάλασσα. Δεν γίνεται καμιά δραστηριότητα στον υγρότοπο ενώ η λεκάνη απορροής καλύπτεται από εκτατικές καλλιέργειες δημητριακών, βοσκότοπους και αραιότατη δόμηση και δρόμους. Ο υγρότοπος βρίσκεται εντός Ζώνης Ειδικής Προστασίας (GR1110012) και Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά (Πορτόλου και συν. 2009). Απειλείται από την εγκατάλειψη και τις παράνομες αποθέσεις μπάζων και απορριμμάτων αλλά και τη διάνοιξη δρόμων. [Επίσκεψη για την απογραφή: Γ.Κατσαδωράκης 6/2005].



SAT005 - Ανώνυμο έλος

Ο υγρότοπος βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από τη Βδελολίμνη και 3,3 χιλιόμετρα δυτικά από τα Θέρμα, στη Σαμοθράκη. Πρόκειται για ένα παράκτιο εποχικό έλος έκτασης 15 περίπου στρεμμάτων που δέχεται τα νερά από την λεκάνη απορροής και πιθανόν από τους υπόγειους υδροφορείς. Τους θερινούς μήνες στεγνώνει τελείως. Στην περιοχή κοντά στο έλος υπάρχουν μερικά σπίτια και λίγες καλλιέργειες. Ο υγρότοπος δεν απογράφτηκε επί τόπου και τα στοιχεία αφορούν μακροσκοπικά δεδομένα από δορυφορικές εικόνες. Το έλος βρίσκεται εντός των ορίων Ειδικής Ζώνης Διατήρησης (GR1110004) και Ζώνης Ειδικής Προστασίας (GR1110012).


SAT006 - Λιμνοθάλασσα Ανώνυμη

Η Ανώνυμη λιμνοθάλασσα βρίσκεται περίπου 1,5 χιλιόμετρα δυτικά - νοτιοδυτικά από την Καμαριώτισσα. Πρόκειται για ένα παράκτιο αλμυρό λιμνίο που τους καλοκαιρινούς μήνες ξεραίνεται. Στο παρελθόν διατηρούσε μεγαλύτερη έκταση, ίσως συνδεόταν και με την γειτονική λιμνοθάλασσα του Αγίου Ανδρέα (SAT003), ωστόσο ο παραλιακός δρόμος που οδηγεί στο ακρωτήρι και συνεχόμενες επιχώσεις, έχουν μειώσει τουλάχιστον στο μισό την περιοχή που κατακλύζεται με νερό. Παλαιότερα ίσως είχε χαρακτηριστικά λιμνοθάλασσας, μετά τις επεμβάσεις όμως περισσότερο χαρακτηρίζεται ως ένα παράκτιο έλος (τύπος Ramsar H) χωρίς εμφανή επικοινωνία με τη θάλασσα (Κατσαδωράκης & Παραγκαμιάν 2007). Απαντάται ο οικότοπος 1410 Μεσογειακά αλίπεδα (Juncetalia maritimi) αλλά σε πολύ μικρή έκταση. Ο υγρότοπος βρίσκεται εντός Ζώνης Ειδικής Προστασίας (GR1110012) και Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά (Πορτόλου και συν. 2009). [Επίσκεψη για την απογραφή: Γ.Κατσαδωράκης 6/2005].
 

SAT007 - Έλος Παλαιάπολης

Το έλος Παλαιάπολης βρίσκεται 6,3 χλμ. Α-ΒΑ του οικισμού Καμαριώτισσα στη Σαμοθράκη. Πρόκειται για έλος που σχηματίζεται κάτω από ένα μεγάλο βράχο όπου βρίσκονται τα ερείπια ενός από τους πύργους των Gattelusi, και περιλαμβάνεται στον εκεί αρχαιολογικό χώρο. Η τροφοδοσία με νερό γίνεται από υπόγειες εκφορτίσεις (καρστική πηγή). Τα νερά λιμνάζουν σε μια κοιλότητα που σχηματίστηκε από τότε που ο δημόσιος δρόμος έκοψε τον υγρότοπο στα δύο, στη συνέχεια ρέουν κάτω από το δρόμο και χύνονται στη θάλασσα με τη μορφή μικρού ρύακα, όπως γινόταν παλιά πριν από την κατάτμηση του υγρότοπου από το δρόμο και καταλήγουν σε μικρούς αλμυρόβαλτους σχεδόν στο επίπεδο της θάλασσας. Το έλος είναι κατάφυτο από υγρολιβαδική βλάστηση όπου κυριαρχούν οι λυγαριές Vitex agnus castus και λίγα Juncus sp. και πυκνή χερσαία βλάστηση (Inula, Urtica , κλπ) μια και η περιοχή δεν βόσκεται από κατσίκες όπως όλες οι διπλανές της. Η λεκάνη απορροής του υγρότοπου καλύπτεται από φυσική δενδρώδη και θαμνώδη βλάστηση που κυρίως χρησιμοποιείται ως βοσκότοπος. Ο υγρότοπος δυστυχώς υποβαθμίστηκε όταν χωρίστηκε στα δυο από τη διάνοιξη του δρόμου αλλά σήμερα στην κατάσταση που είναι δεν φαίνεται να κινδυνεύει με περαιτέρω υποβάθμιση. Όλη η Αρχαιολογική περιοχή Παλαιάπολης (ΦΕΚ 527/Β/1967) περιλαμβάνεται σε Ζώνη Ειδικής Προστασίας (GR1110012) ενώ ο υγρότοπος προστατεύεται από το Π.Δ. των μικρών νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας (ΦΕΚ 229/ΑΑΠ/2012). (Επιτόπια συλλογή δεδομένων: 6/2005. Απογραφέας: Γ. Κατσαδωράκης).
 

SAT008 - Έλος Φονιά

Το Έλος Φονιά βρίσκεται ανατολικά του Πύργου Φονιά περίπου 300 μέτρα σε ευθεία απόσταση από την εκβολή του ρύακα Φονιά (SAT002) και 11,3 χλμ. Α-ΒΑ της Χώρας στη νήσο Σαμοθράκη . Είναι παράκτιο έλος που τροφοδοτείται με γλυκά νερά υπογείως, ενώ την άνοιξη παρατηρείται και μικρή επιφανειακή ροή. Για μεγάλο μέρος του έτους πρακτικά στεγνώνει, αλλά διατηρεί τμήματα κορεσμένα με νερό. Είναι κατάφυτο με Juncus, Carex και λυγαριές Vitex agnus-castus, ενώ υπάρχουν και μικρές επιφάνειες με καλάμια Phragmites australis και ψαθιά Typha sp. Η λεκάνη απορροής του αποτελεί τμήμα της διπλανής λεκάνης του ρύακα Φονιά. Η άσφαλτος του βόρειου οδικού άξονα του νησιού έχει καλύψει ένα τμήμα του. Οι κύριοι οικότοποι είναι: 1410-Μεσογειακά αλίπεδα, 2260 - Θίνες με βλάστηση σκληρόφυλλων θάμνων Cisto-Lavenduletalia και 72Β0-Κοινωνίες των υψηλών βούρλων. Η κύρια δραστηριότητα στον υγρότοπο είναι η βόσκηση ενώ στη λεκάνη απορροής του που καλύπτεται από φυσική δενδρώδη και θαμνώδη βλάστηση είναι επίσης η βόσκηση μικρών κτηνοτροφικών ζώων. Στον υγρότοπο ζει ένας μεγάλος πληθυσμός γραμμωτών νεροχελωνών Mauremys rivulata καθώς και βατράχια Pelophylax sp. Απαντώνται επίσης κάποια μεταναστευτικά υδρόβια πουλιά. Οι αξίες του σχετίζονται με την εκφόρτιση των υπόγειων νερών, την υποστήριξη τροφικών αλυσίδων και την τροφοληπτική (βόσκηση). Ο υγρότοπος βρίσκεται εντός των ορίων Ειδικής Ζώνης Διατήρησης (GR1110004), Ζώνης Ειδικής Προστασίας (GR1110012) και Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά (Πορτόλου και συν. 2009) ενώ προστατεύεται από το Π.Δ. των μικρών νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας (ΦΕΚ 229/ΑΑΠ/2012). (Επιτόπια συλλογή δεδομένων: 6/2005. Απογραφέας: Γ. Κατσαδωράκης).



SAT009 - Εκβολή ρύακα Κατσαμπά

Η εκβολή Κατσαμπά βρίσκεται 3,4 χλμ Α-ΒΑ της Καμαριώτισσας στη νήσο Σαμοθράκη. Πρόκειται για την μικρή εκβολή του χειμάρρου Κατσαμπά, ενός ρύακα περιοδικής ροής που ενώνεται με τη θάλασσα χωρίς να πλαταίνει σημαντικά η κοίτη του, σε μια στενή βοτσαλώδη παραλία στο βόρειο τμήμα του νησιού. Τροφοδοτείται με επιφανειακά νερά του ρύακα και υπόγειες εκφορτίσεις. Διατηρεί για λίγους μήνες την άνοιξη λίγο επιφανειακό νερό σε μια μικρή κοιλότητα πολύ κοντά στη θάλασσα. Ο κύριος οικότοπος είναι ο 72Α0-καλαμώνες κυρίως με Phragmites australis ενώ ανάντη υπάρχoυν λίγα πλατάνια Platanus orientalis και λυγαριές Vitex agnus-castus. Η σημασία του περιορίζεται στην εκφόρτιση των υπόγειων νερών και ως ενδιαίτημα άγριων ζώων και φυτών. Δεν συμβαίνουν ανθρώπινες δραστηριότητες στον υγρότοπο, πλην λίγης βόσκησης, ενώ η λεκάνη απορροής του κυριαρχείται από φυσική δενδρώδη και θαμνώδη βλάστηση και εκτατικές-ξηρικές καλλιέργειες δημητριακών. Όσο υπάρχουν επιφανειακά νερά παρατηρούνται ψάρια, προφανώς θαλασσινά που έχουν παγιδευτεί, πολλά κολεόπτερα Gyrinidae, πολλά Ανισόπτερα Οδοντόγναθα, γραμμωτές νεροχελώνες Mauremys rivulata και βατράχια Pelophylax sp. Τμήμα της εκβολής περιλαμβάνεται σε Καταφύγιο Άγριας Ζωής (ΦΕΚ 841/Β/2001), ενώ στο σύνολό της προστατεύεται από το Π.Δ. των μικρών νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας (ΦΕΚ 229/ΑΑΠ/2012). Δεν φαίνεται να απειλείται από κάποιο κίνδυνο, ούτε από περαιτέρω δόμηση αν και βρίσκεται δίπλα σε μια κατοικία. (Επιτόπια συλλογή δεδομένων: 6/2005. Απογραφέας: Γ. Κατσαδωράκης)





SAT010 - Λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή)

H λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή) βρίσκεται περίπου 2 χλμ. νοτιοδυτικά του οικισμού Καμαριώτισσα στη Σαμοθράκη. Περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς για τους υγρότοπους του Αιγαίου (Κατσαδωράκης & Παραγκαμιάν 2007). Πρόκειται για μια λιμνοθάλασσα στη διεργασία της δημιουργίας της, αλλά μάλλον θα έπρεπε να ονομάζεται έλος Κουφκή. Υπάρχει δυσκολία στο να χαρακτηριστεί ο τύπος υγρότοπου. Πρόκειται για σημείο εκφόρτισης υπόγειου υδροφορέα σε μια παραλιακή κατωφέρεια η οποία μετατράπηκε σε κοιλότητα όταν δημιουργήθηκε από τη μεριά της θάλασσας και από τον ισχυρό κυματισμό των νοτιάδων ένα ανάχωμα από βότσαλα. Η παραλία αυτή χρησιμοποιείται και ως παραλιακός δρόμος πρόσβασης με μικρές ίσως ανθρώπινες παρεμβάσεις. Η ίδια διεργασία δημιούργησε και το γειτονικό νταλιάνι του Αγίου Ανδρέα. Υπόγεια και επιφανειακά νερά από κατακρημνίσματα παγιδεύονται εκεί μέχρι να στεγνώσουν, νωρίς το καλοκαίρι. Λόγω επίδρασης της θάλασσας το νερό είναι υφάλμυρο. Οι κυριαρχούντες οικότοποι είναι οι 3140 - Σκληρά ολιγο-μεσοτροφικά ύδατα με Χαροειδή , 72Α0 - Καλαμώνες και 72Β0 - Κοινωνίες των υψηλών βούρλων. Υπάρχουν μικρές εκτάσεις με καλαμώνες από Schoenoplectus littoralis και Phragmites australis αλλά και αρκετά υφυδατικά Ruppia maritima και Chara sp. Κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του φθινόπωρου σταθμεύουν εδώ αρκετά μεταναστευτικά είδη πτηνών κυρίως χαραδριόμορφα. Το χειμώνα λαμβάνει χώρα κυνήγι. Στη λεκάνη απορροής κυριαρχούν οι καλλιέργειες ξηρικών δημητριακών, έτσι ο υγρότοπος μάλλον ρυπαίνεται από μη σημειακή γεωργική ρύπανση κυρίως από λιπάσματα. Βρίσκεται εντός των ορίων της Ζώνης Ειδικής Προστασίας (GR1110012) και εντός Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά (Πορτόλου και συν. 2009). Απειλείται από τυχόν πρωτοβουλίες για πλήρες μπάζωμά του, από την κυκλοφορία εκτός δρόμου οχημάτων στα εδάφη του το καλοκαίρι και από υπερφόρτωση των εδαφών με θρεπτικές ουσίες από τις ανάντη καλλιέργειες. [Επίσκεψη για την απογραφή: Γ.Κατσαδωράκης 5/2008].



SAT011 - Στου()Mάρη ή έλος Φυλάκιου

Το έλος Στου()Μάρη ή έλος Φυλάκιου βρίσκεται στην περιοχή Στου()Μάρη, 8,1 χλμ. Α-ΒΑ της Χώρας στη βόρεια ακτή της Σαμοθράκης. Είναι εποχιακό έλος σε μια κοιλότητα που σχηματίστηκε μάλλον φυσικά όταν ο κυματισμός της θάλασσας συσσώρευσε μια λωρίδα από βότσαλα σαν ανάχωμα και απέκοψε μια κοιλότητα που γεμίζει με νερά της βροχής αλλά κυρίως τροφοδοτείται και από αλλουβιακό υδροφορέα. Πρόκειται για υγρότοπο πολύ υψηλής αισθητικής και φυσικότητας, σχεδόν απείραχτο από τον άνθρωπο. Οι βασικές του αξίες είναι ως σημείο εκφόρτισης υπόγειων νερών, για την σταθεροποίηση της ακτογραμμής, για υποστήριξη τροφικών αλυσίδων, ως ενδιαίτημα άγριων ζώων και φυτών και ως σημείο παρουσίας ενδιαφερόντων και σπάνιων μεταναστευτικών πουλιών. Όταν στεγνώνει χρησιμοποιείται για βόσκηση μικρών κτηνοτροφικών ζώων. Οι κύριοι οικότοποι που απαντώνται εδώ είναι οι: 2260-Θίνες με βλάστηση σκληρόφυλλων θάμνων (Cisto-Lavenduletalia), κυρίως με μυρτιές Myrtus communis και λυγαριές Vitex agnus-castus σε εντελώς βοτσαλώδες υπόστρωμα, 3260-Επιπλέουσα βλάστηση υδροχαρών φυτών (βατραχιώδη) με Ranunculus sp. , 72A0-καλαμώνες και 72Β0-Κοινωνίες των υψηλών βούρλων με Bolboschoenus maritimus και ο οικότοπος προτεραιότητας 91Ε0-Υπολλειμματικά αλλουβιακά δάση με δάση κυρίως σκλήθρων Alnus glutinosa. Η λεκάνη απορροής του καλύπεται από φυσική θαμνώδη και δενδρώδη βλάστηση όπου συμβαίνει κυρίως βόσκηση και ελάχιστες εκτατικές καλλιέργειες. Βρίσκεται εντός των ορίων Ζώνης Ειδικής Προστασίας (GR1110012) και προστατεύεται από το Π.Δ. των μικρών νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας (ΦΕΚ 229/ΑΑΠ/2012). (Επιτόπια συλλογή δεδομένων: 5/2008. Απογραφέας: Γ. Κατσαδωράκης).

SAT012 - Βδελολίμνη

Η Βδελολίμνη βρίσκεται 10,2 χλμ. Α-ΒΑ της Χώρας Σαμοθράκης στη βόρεια παραλία του νησιού σχεδόν δίπλα στην εκβολή του ρέματος Φονιά (SAT002). Πρόκειται για φυσικό υγρότοπο που σχηματίστηκε όταν ο κυματισμός σε συνδυασμό με τα ισχυρά ρεύματα της θάλασσας συσσώρευσαν μια λωρίδα από βότσαλα σαν ανάχωμα και απέκοψαν μια κοιλότητα που γεμίζει με νερά της βροχής και σχεδόν σίγουρα τροφοδοτείται και από εκφορτίσεις του αλλουβιακού υπόγειου υδροφορέα. Μοιάζει πολύ με το έλος Στου Μάρη (SAT011). Το καλοκαίρι στεγνώνει εντελώς. Έχει μεγάλη ποικιλότητα, υψηλή αισθητική αξία και είναι σχεδόν απείραχτος από τον άνθρωπο. Οι βασικές του αξίες είναι ως σημείο εκφόρτισης υπόγειων νερών, για την σταθεροποίηση της ακτογραμμής, για υποστήριξη τροφικών αλυσίδων, ως ενδιαίτημα άγριων ζώων και φυτών και ως σημείο παρουσίας ενδιαφερόντων και σπάνιων μεταναστευτικών πουλιών. Όταν στεγνώνει χρησιμοποιείται για βόσκηση μικρών κτηνοτροφικών ζώων. Οι κύριοι οικότοποι που τον απαρτίζουν είναι: 1260, 2260, 3260, 72Α0, 72Β0, και ο οικότοπος προτεραιότητας 91Ε0. Από τη μεριά της ξηράς περιζώνεται από πυκνό δάσος σκλήθρων και πλατάνων με υπόροφο από φτέρες, ενώ προς τη μεριά της θάλασσας οριοθετείται από μια ζώνη θάμνων με λυγαριές και βούρλα. Υπάρχει έντονη υφυδατική βλάστηση χαροειδών, επιπλέοντα ριζόφυτα όπως Ranunculus spp. και Elatine alsinastrum, υπερυδατική βλάστηση από Scirpus και Typha καθώς και υγρολιβαδική. Η λεκάνη απορροής της καλύπεται από φυσική θαμνώδη και δενδρώδη βλάστηση όπου συμβαίνει κυρίως βόσκηση. Ο υγρότοπος βρίσκεται εντός των ορίων Ειδικής Ζώνης Διατήρησης (GR1110004), Ζώνης Ειδικής Προστασίας (GR1110012) και τμήμα του βρίσκεται εντός Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά (Πορτόλου και συν. 2009) ενώ προστατεύεται από το Π.Δ. των μικρών νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας (ΦΕΚ 229/ΑΑΠ/2012). Επιπλέον τμήμα του βρίσκεται εντός του αρχαιολογικού χώρου Φονιά (ΦΕΚ 355/Β/1994). (Επιτόπια συλλογή δεδομένων: 6/2005. Απογραφέας:Γ. Κατσαδωράκης).

SAT013 - Εκβολή Ξηροποτάμου

Η εκβολή Ξηροποτάμου βρίσκεται περίπου 5,4 χιλιόμετρα νότια - νοτιοδυτικά από τον οικισμό της Σαμοθράκης. Πρόκειται για έναν εποχικό ρύακα που δέχεται νερό από μια σχετικά μεγάλη λεκάνη απορροής στα νοτιοδυτικά του όρους Σάος, ωστόσο λόγω της κατεύθυνσης η περιοχή δέχεται εμφανώς λιγότερα κατακρημνίσματα από ότι το βόρειο τμήμα του νησιού. Κοντά στην θάλασσα ο χείμαρρος διακλαδίζεται στα δύο, δημιουργώντας μια μη γραμμική εκβολή. Στην κοίτη δεν αναπτύσσεται υγροτοπική βλάστηση ενώ έχουν γίνει και έργα διευθέτησής της. Στην περιοχή υπάρχουν ελαιόδεντρα. Ο υγρότοπος δεν απογράφτηκε επί τόπου και τα στοιχεία αφορούν μακροσκοπικά δεδομένα από δορυφορικές εικόνες και φωτογραφίες στο διαδίκτυο (www.tripinview.com/en/presentation?layer=detailed&datasetId=57606&id=16348). Η εκβολή βρίσκεται εντός των ορίων Ζώνης Ειδικής Προστασίας (GR1110012) και Καταφυγίου Άγριας Ζωής (ΦΕΚ 841/Β/2001) ενώ προστατεύεται από το Π.Δ. των μικρών νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας (ΦΕΚ 229/ΑΑΠ/2012).

Ο σύλλογος “Βιώσιμη Σαμοθράκη” ξεκίνησε από την ανάγκη μιας ομάδας κατοίκων του νησιού να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης στο νησί και να αντιμετωπίσει, στο βαθμό του δυνατού, τα έντονα κοινωνικο-οικονομικά και περιβαλλοντικά προβλήματα που υπάρχουν. Σημαίνοντα ρόλο διετέλεσε η γνωριμία με την καθηγήτρια Κοινωνικής Οικολογίας του πανεπιστημίου Alpen Adria της Βιέννης, κ. Marina Fischer-Kowalski, η οποία επισκέπτεται τη Σαμοθράκη ανελλιπώς τα τελευταία 30 χρόνια, και έχει αφιερώσει πολύ σημαντικό κομμάτι της επιστημονικής έρευνάς της στο νησί. Η επαφή με τα επιστημονικά δεδομένα που έχουν συλλεχθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς και οι προσπάθειές της να εντάξει το νησί, σε συνεργασία με τον Δήμο, στο δίκτυο “Άνθρωπος και Βιόσφαιρα” της UNESCO, κατέστησαν αναγκαία τη δημιουργία ενός συνδετικού κρίκου ανάμεσα στην επιστημονική κοινότητα και την τοπική κοινωνία. Στόχος του συλλόγου είναι η δημιουργία μιας αμφίδρομης σχέσης όπου οι κάτοικοι του νησιού θα μπορούν να αξιοποιήσουν την επιστημονική γνώση προς όφελός τους.

Οι περισσότεροι κάτοικοι του νησιού ακόμη θυμούνται τα χρόνια κατά τα οποία ο σεβασμός προς τη φύση και τον άνθρωπο συνδυαζόταν ισορροπημένα με την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων. Και αν γυρίσουμε ακόμη πιο πίσω στο χρόνο, θα βρούμε καιρούς κατά τους οποίους το νησί είχε έντονη εξαγωγική δραστηριότητα αγαθών σε μια εποχή όπου δεν υπήρχε καν συντονισμένη ακτοπλοϊκή δραστηριότητα.

Ο σύλλογος “Βιώσιμη Σαμοθράκη” αποτελεί ουσιαστικά μια πλατφόρμα όπου όλοι οι άνθρωποι που αγαπούν το πανέμορφο νησί μας, μπορούν να βρουν το βήμα για να εκφράσουν τους προβληματισμούς και τις απόψεις τους, αλλά και να δραστηριοποιηθούν, ώστε να αποτελέσουν μέρος της λύσης των προβλημάτων που απασχολούν την τοπική κοινωνία.

ΠΗΓΗ:http://www.oikoskopio.gr/ygrotopio/general/
www.samothraki-tourism.gr/,  www.ssamthes.com/, youtube.com ,
http://sustainable-samothraki.net/el/,http://samothraki-observatory.hcmr.gr/